Tugann an rannóg seo stair ghearr ar chúlra na hearnála seirbhísí uisce in Éirinn.

Cuirtear an t-eolas reatha i láthair freisin ar líonra uisce poiblí na hÉireann, catagóirí tomhaltóirí uisce, agus na príomhpháirtithe a rialaíonn earnáil uisce na hÉireann.

 

Cúlra

Go dtí gur bunaíodh Uisce Éireann in 2013, sholáthair 34 (anois 31) Údarás Áitiúil (LAanna) ar fud an 26 contae na seirbhísí uisce poiblí in Éirinn. Maoiníodh seirbhísí uisce faoi ÚÁanna go príomha trí chánachas an Rialtais, agus rogha áirithe ag Údaráis Áitiúla muirir a leagan síos maidir le seirbhísí uisce ina gceantar féin. Mar thoradh air sin bhí struchtúir um muirearú a bhí an-éagsúil ar fud na tíre ó chontae amháin go contae eile.

Bhí gá aitheanta ann le cur chuige straitéiseach náisiúnta maidir le seachadadh seirbhísí uisce agus fuíolluisce in Éirinn. Dá bhrí sin, ghlac an Rialtas an cinneadh fóntais uisce phoiblí amháin a bhunú. Ar an 1 Eanáir 2014 aistríodh an fhreagracht as seirbhísí uisce ó ÚÁanna go hUisce Éireann. Faoi láthair tá údaráis áitiúla ag gníomhú mar ghníomhairí d'Uisce Éireann, ag soláthar seirbhísí don fhóntas faoi Chomhaontuithe Seirbhíse (CSanna).

Caithfidh Uisce Éireann a chinntiú go mbainfidh custaiméirí in Éirinn leas as ardchaighdeán uisce agus comhshaoil trí sheirbhísí uisce a fheabhsú agus dul i ngleic leis na dúshláin atá le sárú, lena n-áirítear:

  • Tearc-infheistíocht i mbonneagar uisce agus fuíolluisce
  • Neamhchinnteacht maoinithe
  • Caighdeáin cháilíochta uisce a chomhlíonadh agus fíneálacha féideartha AE
  • Comhlíonadh riachtanais reachtúla AE
  • Luach ar airgead a sheachadadh
  • Slándáil an tsoláthair uisce

Líonra seirbhísí uisce poiblí na hÉireann

De réir Phlean Infheistíochta Uisce Éireann (2017-2021), go laethúil, úsáidtear sócmhainní Uisce Éireann i dtréim, cóireáil agus seachadadh c. 1,700 milliún lítear uisce óil. Déantar é seo a sheachadadh trí c. 1,000 limistéar soláthair uisce ar leith (criosanna soláthair uisce phoiblí) do chustaiméirí.

Bailíonn Uisce Éireann fuíolluisce ó níos mó ná 1,000 pobal ar leith a bhaineann leis an ngréasán fuíolluisce (criosanna fuíolluisce ar a dtugtar "ceirtleáin") agus déileálann sé c. 1,600 milliún lítear uisce fuíolluisce go laethúil, sula scaoileann sé ar ais é in áibhneacha, inbhir agus ceantair chósta na hÉireann.

Thuairiscigh Uisce Éireann in 2016 gurb éard atá sa líonra poiblí:

  • 63,000km de phíblínte uisce mapáilte;
  • 25,000km de phíblínte fuíolluisce (measta);
  • Thart ar 900 ionad cóireála uisce;
  • Thart ar 1,100 ionad cóireála fuíolluisce;
  • 1,610 taiscumar agus túr stórála uisce;
  • 1,060 stáisiún pumpála uisce; agus
  • 1,163 stáisiún pumpála fuíolluisce.

Tomhaltóirí seirbhíse uisce in Éirinn

Áirítear ar na príomhghrúpaí tomhaltóirí uisce / fuíolluisce in Éirinn iad siúd atá ina gcustaiméirí Uisce Éireann, iad siúd a bhfuil a soláthairtí uisce / fuíolluisce féin acu féin agus iad siúd atá ina mbaill de ghrúpscéimeanna uisce. Mínítear na catagóirí éagsúla thíos.

Custaiméirí Uisce Éireann

Is custaiméir de chuid Uisce Éireann thú má tá do mhaoin ceangailte agus soláthraithe tríd an bpríomhlínel uisce phoiblí, agus / nó má tá do mhaoin ceangailte leis an séarach poiblí le haghaidh aistriú fuíolluisce.

  • Custaiméirí um Úsáid Tís - Is é úsáid uisce tís  úsáid phearsanta uisce laistigh de theaghlach.
  • Custaiméirí Gnó – Áirítear le húsáideoirí uisce gnó oifigí, bialanna, tionscal, talmhaíocht, etc.
  • Custaiméirí Úsáid Measctha - D'fhéadfadh roinnt custaiméirí Uisce Éireann seirbhísí uisce a úsáid in áitreabh chun críocha gnó agus baile araon. Tugtar 'úsáid mheasctha’ air sin. D'fhéadfadh go mbeadh feirmeacha le teach feirme, lóistíní bricfeasta is leaba, nó aonaid mhiondíola le cóiríocht chónaithe suite os a gcionn i gceist le húsáid mheasctha. Faoi na socruithe reatha muirearaithe, gearrtar táillí ar custaiméirí mheasctha mar chustaiméirí gnó. Dá bhrí sin, baineann muirir uisce leis an uisce a úsáidtear chun críocha gnó thar an liúntas caighdeánach tí a bhí leagtha síos roimhe seo ag an Údarás Áitiúil.

Soláthairtí príobháideacha (nach custaiméirí Uisce Éireann iad)

Ní custaiméir de chuid Uisce Éireann thú do sheirbhísí uisce / fuíolluisce más rud é:

  • Uisce: Níl do mhaoin nasctha leis an bpríomhlíonra uisce phoiblí le haghaidh do sholáthair uisce (b'fhéidir go bhfuil tobar príobháideach agat ina áit sin).
  • Fuíolluisce: Níl do mhaoin nasctha leis an séarach poiblí le haghaidh aistriú fuíolluisce (féadfaidh tú dabhach shéarachais nó córas cóireála fuíolluisce eile a bheith agat).

Grúpscéimeanna uisce

Déantar na scéimeanna seo a chruthú le dhá mhaoin nó níos mó (a bhíonn lonnaithe i gceantair thuaithe go ginearálta) a thagann le chéile chun a soláthar coiteann uisce féin a sholáthar. Is féidir le grúpscéimeanna uisce a gcuid soláthair uisce a fhoinsiú ó na príomhlíonraí poiblí (trí uisce a cheannach ar an mórchóir ó Uisce Éireann) nó foinse phríobháideach cosúil le tobar nó loch.

Go ginearálta, caithfidh tú íoc as d'uisce má tá tú le grúpa uisce príobháideach, agus cuid de na costais seirbhísí uisce fóirdheontaithe ag an rialtas. Más mian le baill ghrúpscéim uisce Uisce Éireann ceannas a ghlacadh ar reáchtáil na scéime, is féidir leo sin a dhéanamh trí iarratas a dhéanamh go díreach chuig Uisce Éireann. 

Ní dhéanann an CRU rialáil ar ghrúpscéimeanna príobháideacha uisce. Mar sin féin, má bhíonn scéimghrúpa uisce ceangailte le líonra uisce agus / nó fuíolluisce Uisce Éireann, measfar gur custaiméir gnó Uisce Éireann é an scéim agus déanfaidh an CRU muirir uisce a rialáil ag an mbulcmhéadar.

Is é Cónaidhm Náisiúnta na nGrúpscéimeanna Uisce an eagraíocht ionadaíoch do ghrúpscéimeanna príobháideacha agus páirtphríobháideacha in Éirinn.

An earnáil uisce phoiblí in Éirinn a rialáil

An Coimisiún um Rialáil Fóntais Fuinnimh (CRU): rialtóir eacnamaíoch Uisce Éireann. 

An Ghníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil (EPA): Is é an EPA rialtóir comhshaoil Uisce Éireann. Feidhmíonn sé reachtaíocht chomhshaoil agus déanann sé monatóireacht ar fhreagrachtaí comhshaoil Uisce Éireann.

An Roinn Tithíochta, Pleanála agus Rialtais Áitiúil (DHPLG): Cosnaíonn agus feabhsaíonn an DHPLG na hacmhainní uisce in Éirinn trí bheartas náisiúnta agus Eorpach a chur i bhfeidhm maidir le seirbhísí uisce agus cáilíocht uisce.